fot. Michał Werbiński
Chór Bazyliki Kaliskiej jest spadkobiercą i kontynuatorem ponad 170. letniej historii śpiewu chóralnego w Narodowym Sanktuarium Świętego Józefa.
W latach pięćdziesiątych XIX wieku przy kościele farnym (dzisiejsza kolegiata pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Bazylika św. Józefa) zaczyna działalność chór, założony przez ks. Wojciechowskiego. Udokumentowaną datą działalności zespołu jest rok 1861, kiedy to amatorski chór w kaliskiej kolegiacie wykonał „Requiem” Romualda Zientarskiego. Pierwsze wzmianki prasowe, mówiące o kilkuletnim istnieniu chóru kościelnego śpiewającego w czasie nabożeństw, pochodzą z roku 1891. W początkach XX wieku zespół zaczyna współpracę z pozostałym kaliskimi towarzystwami śpiewaczymi. W 1912 roku chór przenosi swą siedzibę do Stowarzyszenia Rzemieślników Chrześcijan pw. św. Józefa i łączy się z chórem pw. św. Cecylii z kościoła św. Mikołaja (obecnie Katedra Kaliska).
W 1926 roku dyrygentem zespołu zostaje Franciszek Uziębło – organista i nauczyciel muzyki w kaliskiej Szkole Muzycznej. Dzięki jego staraniom chór wraca do kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, a od 1929 zespól przyjmuje nazwę: Towarzystwo Śpiewacze „Echo”.
Na skutek nieporozumień i zatargów w 1936 roku ponownie przeniesiona zostaje siedziba Towarzystwa z domu parafialnego do budynku Stowarzyszenia Rzemieślników Chrześcijan.
W czasie II wojny światowej chórzyści mogą kontynuować swój śpiew tylko w kościele św, Gotarda na Rypinku. Po II wojnie światowej śpiewacy chórów kaliskich tworzą „Reprezentacyjny Chór Miasta Kalisza „Echo” pw. św. Cecylii”. Próby odbywają się w sali Wydziału Kultury i Sztuki w Starostwie Powiatowym, pod kierunkiem prezesa Pawła Kołowrockiego i dyrygenta Czesława Matuszewskiego.
W lipcu 1947 roku rozdzielono zespół na dwa odrębne towarzystwa. „Echiści” pozostali przy kościele św. Józefa. W roku tym ufundowano także nowy sztandar, który poświęcony został przez ówczesnego proboszcza parafii WNMP – ks. prałata Mieczysława Janowskiego.
Lata powojenne dla Chóru Męskiego „Echo” były bardzo trudne. Na przełomie lat 50 –tych i 60 – tych próbowano jeszcze nawiązać do chlubnej tradycji przedwojennej, ale później działalność przez ówczesne władze ograniczona została tylko do uczestnictwa w nabożeństwach i uroczystościach kościelnych.
W 1992 roku obchodzono 100 – lecie Towarzystwa, które od 1987 roku pracowało pod artystycznym kierownictwem Marka Łakomego. Wtedy to właśnie Patron Towarzystwa, ks. prałat Lucjan Andrzejczak wychodzi z propozycją powołania chóru chłopięcego „Schola Vocalis” i w przyszłości połączenia go z głosami męskimi Towarzystwa. Pierwszy występ zespołu chłopięcego nastąpił 24 października 1993 roku w Bazylice św. Józefa. Konsekwentne opracowywanie nowego, wspólnego repertuaru doprowadziło w 1997 roku do powołania Chóru Chłopięco – Męskiego Bazyliki Kaliskiej.
15 maja 1997 roku nastąpiła już po raz trzeci rejestracja Towarzystwa Śpiewaczego „Echo” w Kaliszu, które wpisane zostało do rejestru Stowarzyszeń i Związków, prowadzonego przez Sąd Wojewódzki w Kaliszu. Rozdzielone zostały funkcje organizacyjno – finansowe od artystycznych. Muzyczną wizytówką Towarzystwa stał się Chór Chłopięco – Męski Bazyliki Kaliskiej, którego kierownikiem artystycznym i dyrygentem pozostał Marek Łakomy, a prezesem zarządu wybrano Kazimierza Pasternaka. Patronem, Opiekunem i Ojcem wielu przedsięwzięć do września 2001 roku był ks. prałat Lucjan Andrzejczak. Po Jego śmierci Patronem Towarzystwa został obecny kustosz Narodowego Sanktuarium Świętego Józefa, ks. prałat dr Jacek Plota.
Chór koncertował w wielu miastach Polski, odbył 23 podróże artystyczne do 11 krajów Europy. Nagrywał audycje radiowe w Polsce, Watykanie, Niemczech i Szwecji, występował w programach telewizyjnych. Nagrał 7 płyt CD i 3 DVD. Współpracował z Filharmonią Kaliską i Państwowym Teatrem im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu.
Ważnym wydarzeniem w historii chóru były spotkania ze Świętym Janem Pawłem II. Chór śpiewał podczas pielgrzymek Papieża do Włocławka (1991) i Kalisza (1997). W obu przypadkach odpowiedzialnym za przygotowanie zespołów diecezjalnych do śpiewu podczas liturgii był Marek Łakomy. We Włocławku wystąpiło 300 chórzystów, a w Kaliszu 1500. Rok przed wizytą Ojca Świętego w Kaliszu (1996), chór został przyjęty na prywatnej audiencji w Watykanie.
Od roku 2000 zespół jest członkiem Międzynarodowego Stowarzyszenia „Pueri Cantores”.
Nowym krokiem w historii zespołu stał się wrzesień 2017 roku, kiedy to po raz pierwszy od ponad dziewięćdziesięciu lat, do chóru przyjęte zostały dziewczynki i po raz kolejny zmieniona została nazwa na Chór Bazyliki Kaliskiej. Pierwszy występ zespołu nastąpił 25 listopada 2017 roku przed trzy i półtysięczną publicznością w Kaliskiej Hali „Arena”. Obecnie w zespole śpiewają nie tylko chłopcy, dziewczynki i mężczyźni, ale również kobiety. Chór Bazyliki Kaliskiej stał się chórem rodzinnym.
We wrześniu 2021 roku po 45 latach dyrygowania na emeryturę przeszedł Marek Łakomy, ikona i żywa legenda Chóru Bazyliki Kaliskiej. Po wielu wspólnych latach pracy na emeryturę przeszła także Henryka Iglewska-Mocek, wieloletnia nauczycielka emisji głosu i umuzykalnienia.
Odtąd dyrygentką oraz solistką chóru zostaje Małgorzata Piotrowska, wszechstronna sopranistka młodego pokolenia, specjalizująca się w wykonawstwie arii operowych, operetkowych, oratoryjnych oraz pieśni. Pod jej kierownictwem chór realizuje oraz współrealizuje wiele ciekawych projektów i warsztatów oraz bierze udział w licznych koncertach.
fot. Jan Derbiszewski
Najważniejsze osiągnięcia chóru:
- koncerty w wielu miastach Polski (m. in. Biała Podlaska, Bydgoszcz, Częstochowa, Gliwice, Gniezno, Iwonicz, Jastrzębie Zdrój, Kamień Pomorski, Katowice, Koło, Kraków, Limanowa, Lublin, Łódź, Nowy Sącz, Poznań, Ostrów Wlkp., Sandomierz, Siedlce, Sieradz, Rzeszów, Trzebiatów, Wadowice, Warszawa, Włocławek, Wolin, Zabrze, Zamość, Żory),
- audycje telewizyjne:
– „Kolędować Małemu” (1994),
– „O mój rozmarynie” (1994),
– 10 programów edukacyjnych „Śpiewaj razem z nami” (1995/1996),
- nagrania radiowe:
- Polskie Radio (1992, 1996),
- Radio Vaticana (Watykan 1992),
- Radio WDR (Kolonia 2004),
- Sverigen Radio (Szwecja 2009).
- kaseta z piosenkami religijnymi „Pieśnią szukam Ciebie” (1995),
- teledysk „Wiosenne zaproszenie” (1995),
- współpraca z Teatrem im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu ((Sofokles – „Antygona” 1994, Georg Büchner – „Woyzeck” 2005),
- płyty CD:
– „Polska muzyka lasem inspirowana”. (Soliści, Camerata Calissiensis) (1999),
– „Kolędy i pastorałki” (2000),
– „Noc cicha w śnie” (2001),
– Kolędy z towarzyszeniem Kaliskiej Orkiestry Symfonicznej pod dyr. Tadeusza Wicherka,
– „Latin songs” (2003),
– Alleluja, chwalcie Pana (2014),
– Józefie nasz Patronie (2015)
- płyty DVD:
– Chwalmy Pana (2014),
– „Pandemii odsuń cień” – Modlitwa do świętego Józefa Kaliskiego (25 września 2020 roku płytę z tym utworem przekazał podczas audiencji Papieżowi Franciszkowi Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Pan Andrzej Duda. 26 września 2020 nastąpiła oficjalna prezentacja teledysku podczas XXVIII Wielkopolskich Spotkań Chóralnych „Carmen Sacrum Festival”),
– Finis coronat opus (2021).
- podróże artystyczne: Austria (1996, 2005, 2014), Białoruś (1994, 2002), Czechy (1999), Holandia (2001), Litwa (1994, 2006), Niemcy (2002, 2004, 2009), Słowacja (2006, 2014), Szwecja (2009), Ukraina (1999, 2000, 2011, 2016), Watykan (1992, 1996 2005/2006), Włochy (1992, 1996, 2003, 2005/2006).
- współpraca z Filharmonią Kaliską:
– koncerty kolęd (1990, 1991, 1992, 1993, 2004, 2017,)
– piosenki Czesława Niemena (2004, 2005, 2012),
– udział w światowym prawykonaniu Mszy św. – „Otwórzcie drzwi Chrystusowi” (30 września 2014)
– Wolfgang Amadeus Mozart – Requiem d-moll KV 626 (3 listopada 2023)
– Carl Orff – Kantata „Carmina Burana” (21 czerwca 2024)
Prawykonania utworów wokalno – instrumentalnych:
– Bernard Stieler – Msza nr 15 „O świętym Józefie Kaliskim” (2018),
– Piotr Pałka (muz), Aleksandra Polewska (libretto) „Oratorium do świętego Józefa Kaliskiego” do libretta Aleksandry Polewskiej-Wianeckiej (2019)
– Jan Krutul – ,,Missa brevis in honorem s. Ioseph” podczas XXX Wielkopolskich Spotkań Chóralnych „Carmen Sacrum” (2023)
Konkursy:
– „Srebrne Koło” na IX Wielkopolskich Konfrontacjach Chórów, Koło 1998
– II miejsce na X Międzynarodowym Festiwalu Chrześcijańskiej Muzyki „Магутны Божа”,w Mohylewie (Białoruś, 2002),
– I miejsce na IV Ogólnopolskim Przeglądzie Chórów Kościelnych Pieśni Pokutnej i Pasyjnej Metropolii Górnośląskiej w Żorach (2007),
– Brązowe Trofeum IV Ogólnopolskiego Konkursu „Ars Liturgica” w Gnieźnie (2010),
– Brązowe Pasmo na I Igrzyskach Kolęd i Pastorałek w Warszawie (2025),
– Srebrne Pasmo na XX Ogólnopolskim Konkursie Kolęd i Pastorałek w Chełmnie (2025).
Kontakt:
http://www.chor.ha.pl
Towarzystwo Śpiewacze „ECHO” w Kaliszu
Chór Bazyliki Kaliskiej
Plac św. Józefa 7
62-800 Kalisz
tel. kom.: 532 139 455 (Joanna Walczak)
e-mail: chor@chorbazyliki.kalisz.pl